دفع مكرر مدفوع شل را اسهال گويند. از آن جايي كه در اسهال، غذا با سرعتي غير طبيعي از روده عبور مي كند ، عمل هضم و جذب به طور كامل صورت نمي گيرد و فرصتي براي جذب آب نيز وجود ندارد ، در نتيجه براي برطرف كردن اين حالت ، جبران مواد از دست رفته ضرورت دارد. لازم به تذكر است كه اسهال يك بيماري نيست و در رديف علائم، از آن نام برده مي شود . اسهال را در مجموع مي توان به دو گروه1- با منشا عملكردي و 2- با منشا عضوي تقسيم نمود.

نوع عملكردي اسهال، در مقايسه با نوع عضوي آن از شدت كمتري برخوردار است و احتمال ابتلا به آن حتي در بين افراد سالم، زماني كه روده تحت تاثير يك ماده آزاردهنده قرار گيرند، وجود دارد. در اسهال با منشا عضوي، ضايعاتي در مخاط روده ديده مي شود كه در نوع عملكردي وجود ندارد. علل ايجاد كننده اسهال گوناگون و متعدد است. از علل اصلي اسهال عملكردي يا اسهال ساده، مي توان پرخوري يا مصرف غذاي بد، فساد و تخمير ناشي از هضم ناقص كربوهيدرات ها (نشاسته) در روده، استفاده مكرر از مسهل، ناراحتي هاي عصبي، اختلال در غدد داخلي و اسهال همراه با بيماري هاي اسپرو و پلاگر را نام برد. اگر بزرگسالان تحت شرايط عصبي و فشارهاي روحي شديد قرار گيرند، ممكن است به اسهال دچار شوند. همچنين در كودكان، ترس ممكن است، موجب اسهال شود. يكي از انواع سخت اسهال ، هنگام ابتلا به هيستري مشاهده شده است . از طرفي در هواي گرم ، اغلب اسهال شيوع پيدا مي كند . علاوه بر اين مسموميت غذايي ، عامل مهمي در ايجاد اسهال است و بالاخره فساد مواد غذايي به هر علت كه باشد(عدم نگهداري غذا در يخچال يا عدم رعايت بهداشت) ، مي تواند به دليل سم حاصل از تجزيه و تخمير ماده غذايي و ميكروب ها ، موجب اسهال شود .

اسهال هاي منشا عضوي يا ارگانيك، ممكن است در نتيجه حمله سموم باكتري و پروتوزوآي خارجي و يا به علت بعضي از بيماري ها از قبيل سل، اسهال خوني آميبي، تب حصبه، هپاتيت ويروسي، التهاب كولون قرحه اي مزمن، التهاب موضعي ايلئوم، آنتريت ويا به دليل كمبود آنزيم هاي مورد نياز، براي هضم و جذب كربوهيدرات ها به وجود آيد.

درمان غذايي در تمام اسهال ها بدون توجه به علت آن، مشابه يكديگر است . هدف پزشكي ، معالجه علت ايجاد كننده اسهال است. براي درمان غذايي، رژيمي تجويز مي شود كه در روده، حداقل باقيمانده را به جا گذارد، يعني رژيم غذايي كه از نظر فيبر محدود باشد. در اسهال حاد حدود 24 تا 48 ساعت اول اسهال، به بيمار غذايي از راه دهان داده نمي شود تا روده و معده كاملا" در حال استراحت باشند .طول اين زمان به شدت و منشا يا ماهيت اسهال بستگي دارد. البته بايد مواد مغذي و مايعات تلف شده بدن، از راه سياهرگ جبران شوند . در اين مورد جبران الكتروليت ها به ويژه پتاسيم و سديم اهميت زيادي دارد كه بايد به وسيله سرم يا محلول هاي خوراكي حاوي اين نمك ها تامين شود.

 براي جلوگيري از اسيدوز و كاهش اتلاف پروتئين ها به محلول هاي تزريقي ويتامينB وC و گلوكز نيز اضافه مي شود. اگر تغذيه سياهرگي بيش از 48 ساعت ادامه يابد ، مي بايد از هيدروليزات هاي پروتئين نيز استفاده شود. در اين صورت بايد هر چه زودتر از راه دهان به بيمار غذا داده شود تا كمبود انرژي به وجود آمده جبران شود. ابتدا از غذاهاي ساده نظير سوپ رقيق صاف شده ، حريره ، نان برشته و چاي استفاده مي شود و سپس به تدريج به مقدار و نوع آن افزوده مي شود، تا به يك رژيم غذايي محدود از فيبر ، غني از انرژي(45 كيلو كالري به ازاي هر كيلوگرم) برسد و همچنين غني از پروتئين(2-۱.۵ گرم به ازاي هر كيلوگرم) برسد. در چنين مواقعي غذا با حجم كم و در دفعات متعدد به بيمار تغذيه مي شود. همچنين همراه با غذا ، تكميل كننده هاي ويتاميني نيز تجويز مي شود . به علاوه از پودر شير بدون چربي و كربوهيدرات هاي مناسب مانند گلوكز و لاكتوز براي افزايش انرژي و پروتئين رژيمي مي توان استفاده كرد . سپس با افزودن غلات ، فرني ، ژله و چربي هاي ناآميزه مانند كره وخامه(بر حسب تحمل) انرژي دريافتي اضافه خواهد شد.

در شروع از آب ميوه وسبزي صاف شده به مقدار كم استفاده مي شود و سپس پوره سبزي و ساير غذاها اضافه مي گردد . تغييرات در غذا بايد بر حسب تحمل و وضع بيمار باشد تا در برگشت به حالت طبيعي ، دوباره به اسهال مبتلا نشود. پكتين اهميت زيادي در درمان اسهال دارد . چند تكه سيب خام يا مقدار زيادي پخته آن به فاصله 2 تا 4 ساعت بر حسب تحمل مي تواند براي كودكان استفاده شود.

 اسهال مزمن معمولا" با كمبودهاي تغذيه اي همراه است و اغلب به دليل تغييرات غير طبيعي ساختمان روده و نيز مخاط آن( به جز در چند مورد اسهال هاي عصبي) جذب الكتروليت ها، ويتامين ها ، مواد معدني و پروتئين ها دچار اختلال مي گردد كه بايد جبران شوند. جبران سديم ، پتاسيم و مايعات براي حفظ خواص فيزيولوژيك سرم ضرورت دارد . كمبود پتاسيم كه از الكتروليت هاي ضروري براي بدن است ، نشان دهنده تخليه بافت ها مي باشد و به ميزان پلاسما در گردش و تغييرات آن ارتباطي ندارد . كمبود پتاسيم موجب تغيير فعاليت حركتي روده، بي اشتهايي و اختلال در روده مي شود و كمبود آهن نيز موجب كم خوني مي گردد . پروتئين ها به خوبي هضم و جذب نشده و ويتامين ها از بدن دفع مي گردند. اگر درمان با آنتي بيوتيك ادامه داده شود ، سنتز بعضي از ويتامين هاي B دچار اختلال مي شود . در اين رابطه كمبود اسيد فوليك ، ويتامينB12 و نياسين گزارش شده است .

احتمال دارد در اسهال مزمن پيروي از رژيم غذايي محدود از فيبر ، ماه ها به طول انجامد. در اين صورت بايد دقت كرد كه انرژي و پروتئين كافي به بدن بيمار برسد تا وزن او در حد طبيعي حفظ شود . ممكن است تامين 3000 كالري و 120 گرم پروتئين ضرورت پيدا كند . اگر بيمار قادر به دريافت غذاي كافي نباشد، بايد باقيمانده  مواد غذايي مورد نياز او از طريق لوله يا رگ به بدن او رسانده شود.

استفاده از محلول هاي نمكي هم غلظت با خون و مايعات گاهي ضروري است. روزانه دو تا سه ليتر آب براي جبران مقدار دفع شده لازم است. از منابع غذايي غني از پتاسيم، نظير سوپ وآبميوه صاف شده به مقدار كم و در دفعات مكرر نيز مي توان براي تامين الكتروليت ها و مايعات استفاده كرد.

در اسهال چرب مشخصا" همراه مدفوع، چربي وجود دارد كه نشانه يك بيماري شديد ارگانيك (عضوي) است. وجود چربي در مدفوع مي تواند : 1- به دليل نقص در هضم ، مثلا" در التهاب لوزالمعده ، بيماري كبد، سيستم صفراوي و يا بعد از جراحي معده باشد. 2- به دليل نقص در جذب ، مثلا" در بيماري اسپرو ، برداشت يا جراحي بيش از نيمي از روده كوچك و يا التهاب موضعي روده كوچك ( كوليت اولسري، آنتريت موضعي) باشد. اسهال چرب بيماران مبتلا به كمبود لاكتاز را ناشي از قند شير  يا لاكتوز مي دانند . به طور طبيعي ميزان چربي مدفوع بين 2 تا 5 گرم در روز است ولي در اسهال چرب مقدار آن به 60 گرم در روز مي رسد. چون اسهال چرب نيز نشانه يا علائمي از يك بيماري است، بنابراين علت اصلي آن كشف و درمان شود. در اين بيماران بدون استثنا كاهش وزن مشاهده مي شود كه نياز به افزايش انرژي دريافتي را ضروري مي سازد. براي جبران كاهش وزن و ايجاد تغذيه متعادل در بيمار، رژيم غذايي بايد از نظر پروتئين، غني و از نظر مقدار كربوهيدرات و چربي بر حسب تحمل او باشد. احتمال كمبود انواع ويتامين ها به ويژه ويتامين هاي محلول در چربي بسيار زياد است . در نتيجه تجويز تكميل كننده هاي ويتاميني ضرورت دارد. استفاده از غذاهاي غني از آهن وكلسيم و نيز درمان دارويي اين دو عنصر توصيه مي شود .

در مواردي كه بيماري ، مبتلا به كم خوني ماكروسيستيك است، تجويز ساير عوامل خون ساز مانند ويتامينB12 و اسيد فوليك نيز ضرورت دارد . در بعضي موارد پتاسيم مورد نياز بيمار از طريق غذاهاي او افزايش داده مي شود و گاهي نيز پزشك به وسيله دارو ، آن را تامين مي كند. بعضي موارد ناشي از هضم و جذب چربي به درمان با تري گليسريدهاي داراي زنجيره متوسط براي جذب، نيازي به هيدروليز ندارند و جذب آن ها بدون وجود عصاره لوزالمعده و ترشح صفرا صورت مي گيرد. از طرف ديگر سنتز مجدد اسيدهاي چرب آزاد در سلول هاي مخاطي به تري گليسريدها، به طور ضروري با اسيدهاي چرب 8 كربنه يا كمتر از آن صورت نمي گيرد و اسيدهاي چرب با زنجيره كوتاه و متوسط بعد از جذب بدون سنتز مجدد به تري گليسريدها، وارد سياهرگ باب شده و از آنجا به طور مستقيم به كبد مي روند .MCT در روغن ها و به شكل تركيبات فرموله در دسترس است و در فرمول تهيه شده علاوه بر MCT ، پروتئين ، كربوهيدرات ، مواد معدني و ويتامين ها نيز وجود دارند.


برچسب‌ها: اسهال
نوشته شده توسط دکتر علی بهشتی   | جمعه هشتم شهریور 1392 | لینک ثابت |



همایش ها: دانشجویی | پرستاری | قلب | زنان | پوست | دارویی | چشم | روانپزشکی | اطفال | نورولوژی
متن ها: مقالات پزشکی | مهارت های پزشکی | روش های پزشکی | تجهیزات پزشکی | خبرهای پزشکی
موضوع ها: قلب | زنان | اطفال | چشم | پوست | نورولوژی | ارتوپدی | عفونی
خواندنی ها: نظرسنجی ها | وبلاگ ها | نکته ها | دانستنی ها | گالری ها

دارویی: تاییدیه های ۲۰۱۳ | تاییدیه های ۲۰۱۲ | تاییدیه های ۲۰۱۱
مدیاها: فیلم های پزشکی | تصاویر پزشکی گزارش های پزشکی

آخرین مطالب پزشکی بالینی


اینستاگرام همایش های پزشکی


           
           
Health Top  blogs film, congress, case report Google Analytics Alternative Health Blog Directory

آخرین اخبار وزارت بهداشت
آخرین اخبار سلامت
 

Page Rank blog links